Egzamin ósmoklasisty z polskiego – tematy wypracowań i lektury z arkuszy CKE (2019–2026)
Zebraliśmy tematy wypracowań i teksty ze wszystkich arkuszy CKE z języka polskiego z egzaminu ósmoklasisty z lat 2019–2026. Widać z nich, jakie formy wypracowania wracają, które lektury pojawiają się najczęściej i jakie zadania językowe są w części testowej prawie co roku. Na końcu jest lista lektur obowiązkowych na egzamin 2027.
Same arkusze i zasady oceniania znajdziesz na stronie arkusze egzaminu ósmoklasisty 2019–2026. Opracowanie dotyczy terminu głównego i arkusza standardowego (OPOP-100).
Tematy wypracowań 2019–2026
| Rok | Temat 1 – wypowiedź argumentacyjna | Temat 2 – opowiadanie |
|---|---|---|
| 2026 | przemówienie – przekonaj rówieśników, że każdy może kształtować swoją przyszłość | opowiadanie – z bohaterem lektury znajdujecie przedmiot o niezwykłych właściwościach, dzięki któremu przygoda kończy się dobrze |
| 2025 | przemówienie – przyjaźń dwóch osób to harmonia, która łączy zupełnie różne charaktery | opowiadanie – bohater lektury podczas wspólnej przygody dokonuje czynu godnego podziwu (z sytuacją z ilustracji w arkuszu) |
| 2024 | rozprawka – czy warto pomagać innym | opowiadanie zaczynające się od „Bez ciebie nie poradziłbym sobie…” – pomoc bohatera lektury kończy przygodę szczęśliwie |
| 2023 | rozprawka – czy to, jakimi jesteśmy ludźmi, zależy od nas samych | opowiadanie – przygoda z bohaterem lektury pokazuje, że cel osiąga ten, kto wytrwale do niego dąży |
| 2022 | rozprawka – czy z przyjacielem łatwiej pokonywać trudności | opowiadanie – spotkanie z bohaterem lektury; przygoda przekonuje, że warto było przenieść się do jej świata |
| 2021 | rozprawka – czy w trudnej sytuacji człowiek poznaje samego siebie | opowiadanie – bohater lektury przenosi się do Twojego świata i zdobywa tytuł „Przyjaciela Mądrości” |
| 2020 | przemówienie – przekonaj kolegów, że książki mogą uczynić czytelnika mądrzejszym | opowiadanie – spotkanie z bohaterem lektury, który nauczył Cię czegoś ważnego |
| 2019 | rozprawka – czy w relacjach z ludźmi lepiej kierować się sercem, czy rozumem | opowiadanie – Lis odwiedza planetę Małego Księcia i sprawdza, czy chłopiec wykorzystał wiedzę z podróży |
W każdym roku temat 1 wymagał odwołania do wybranej lektury obowiązkowej i innego utworu literackiego, a temat 2 – do lektury obowiązkowej, którą trzeba dobrze znać. Praca musi mieć co najmniej 200 wyrazów.
Co wynika z tematów wypracowań
- Opowiadanie jest co roku i prawie zawsze ma ten sam schemat: spotkanie albo wspólna przygoda z bohaterem lektury. Zmienia się tylko „haczyk” – przedmiot, ilustracja, zdanie na początek, morał. Warto mieć przygotowanych 2–3 bohaterów, których znasz na tyle dobrze, żeby wpleść ich cechy i wydarzenia z lektury.
- Wypowiedź argumentacyjna to rozprawka albo przemówienie. Rozprawka była w latach 2019 i 2021–2024, przemówienie w 2020, 2025 i 2026. W dwóch ostatnich latach rozprawki nie było wcale – trzeba umieć obie formy.
- Przemówienie to nie rozprawka. W 2020 r. rozprawka napisana zamiast przemówienia dostawała 0 punktów. W przemówieniu trzeba zwracać się do słuchaczy i używać środków retorycznych: pytań, apostrof, powtórzeń.
- Tematy kręcą się wokół kilku wartości: przyjaźń, mądrość, pomaganie innym, wytrwałość, poznawanie siebie, wpływ na własną przyszłość. Do każdej z nich dobrze mieć gotowe przykłady z 2–3 lektur.
- Bez lektury obowiązkowej wypracowanie dostaje 0 punktów – nawet jeśli jest świetnie napisane. To samo dotyczy pracy nie na temat i pracy krótszej niż 200 wyrazów.
Lektury i teksty w części testowej
| Rok | Tekst literacki | Tekst nieliteracki | Inne lektury i materiały |
|---|---|---|---|
| 2026 | S. Lem, „Przyjaciel Automateusza” (spoza lektur) | S. Hawking – o kształtowaniu przyszłości | „Mały Książę” (zdjęcia), „Kamienie na szaniec” (fragment do rozpoznania) |
| 2025 | „Chłopcy z Placu Broni” (fragment) | A. Vivarelli, „Czyim jesteś przyjacielem?” | „Mały Książę” (fragment do rozpoznania), karty do gry |
| 2024 | „Kamienie na szaniec” | F. Lenoir, „O szczęściu” | Cz. Miłosz, „Dar” (wiersz) |
| 2023 | „Balladyna” (akt V) | J.M. Berent – o talencie i wytrwałości | plakat do „Balladyny” |
| 2022 | „Zemsta” (akt I) | A. Kojder, „Pochwała przyjaźni” | kadry z filmu A. Wajdy |
| 2021 | „Pan Tadeusz” (scena obiadu) | T. Płużański, „Przyjaciel mądrości” | karty z kalendarza – rozpoznanie lektur |
| 2020 | „Quo vadis” (Petroniusz i tłum) | M. Smoczyńska, „Życie z pasją” | S. Mrożek, „Artysta” (fragment do rozpoznania) |
| 2019 | „Mały Książę” (rozstanie z lisem) | K.T. Toeplitz, „Początki kina” | „Kamienie na szaniec” (do rozpoznania), plakat „Syzyfowych prac” |
„Mały Książę” i „Kamienie na szaniec” pojawiały się najczęściej – jako główny tekst, fragment do rozpoznania albo przykład w zadaniu „podaj bohatera innej lektury”. Warto znać je w całości, a nie tylko z opracowania. Zwróć też uwagę na zadania typu „rozpoznaj lekturę po fragmencie, plakacie albo ilustracji” – były w prawie każdym arkuszu.
Jakie zadania językowe wracają w części testowej
Część testowa daje 25 punktów (w latach 2019–2020: 30). Oprócz pytań do tekstów w każdym arkuszu jest kilka zadań z wiedzy o języku. Numery tablic odnoszą się do tablic z polskiego dla klasy 8.
| Typ zadania | Lata | Tablica |
|---|---|---|
| Interpunkcja – wstaw przecinki, uzasadnij znak | 2019, 2020, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026 | 6, 10 |
| Krótki tekst użytkowy – zaproszenie albo ogłoszenie | co roku | — |
| Rozpoznanie lektury po fragmencie, plakacie lub grafice | prawie co roku | 33 |
| Bohater innej lektury z uzasadnieniem | prawie co roku | 33, 35 |
| Znaczenie wyrazu, hasło ze słownika | 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2025 | — |
| Streszczenie fragmentu tekstu nieliterackiego | 2020, 2022, 2023, 2024, 2025 | 22 |
| Części zdania (podmiot, dopełnienie, przydawka) | 2020, 2021, 2022, 2024, 2026 | 7 |
| Zdania złożone i wielokrotnie złożone | 2024, 2025, 2026 | 8 |
| Ortografia (ó/u, rz, ż, „nie”) | 2019, 2020, 2023, 2024 | 1–4 |
| Słowotwórstwo (formant, rodzina wyrazów) | 2019, 2020, 2022, 2026 | — |
| Rodzaje i gatunki, narrator, podmiot liryczny, didaskalia | 2021, 2022, 2023, 2024, 2026 | 21, 23, 24 |
| Części mowy, imiesłowy, odmiana | 2019, 2021, 2025 | 11–15 |
| Środki stylistyczne | 2020 | 16–20 |
Najpewniejsze punkty to interpunkcja i tekst użytkowy – są praktycznie co roku. Środki stylistyczne miały osobne zadanie tylko raz, ale przydają się przy interpretacji tekstu i w przemówieniu.
Lektury obowiązkowe na egzamin ósmoklasisty 2027
Według informatora CKE (aktualizacja z 2024 r.; ta sama lista była wydrukowana w arkuszu 2026):
Klasy VII–VIII
- Ch. Dickens, „Opowieść wigilijna”
- A. Fredro, „Zemsta”
- A. Kamiński, „Kamienie na szaniec”
- J. Kochanowski – wybór fraszek, wybrana pieśń, treny VII i VIII
- A. Mickiewicz – „Reduta Ordona”, „Świtezianka”, „Dziady cz. II”, „Pan Tadeusz” (księgi I, II, IV, X, XI, XII)
- S. Mrożek, „Artysta”
- A. de Saint-Exupéry, „Mały Książę”
- H. Sienkiewicz – „Latarnik”, „Quo vadis” (fragmenty)
- J. Słowacki, „Balladyna”
- S. Żeromski, „Syzyfowe prace” (fragmenty)
Klasy IV–VI
- J. Brzechwa, „Akademia Pana Kleksa”
- J. Christa, „Kajko i Kokosz. Szkoła latania”
- C.S. Lewis, „Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa”
- F. Molnár, „Chłopcy z Placu Broni”
- J.R.R. Tolkien, „Hobbit, czyli tam i z powrotem”
Ważne dla rocznika 2027: w latach 2025 i 2026 zadania z lektur z klas IV–VI dotyczyły tylko fragmentu wydrukowanego w arkuszu. Informator CKE wprowadził to ograniczenie wyłącznie na te dwa lata, więc w 2027 r. lepiej znać te książki w całości.
W wypracowaniu można się też odwołać do innych utworów, m.in. mitów greckich, przypowieści biblijnych, bajek Krasickiego, a do 2028 r. także do części lektur wykreślonych z podstawy programowej (np. „Katarynka”, „W pustyni i w puszczy”, „Żona modna”, „Śmierć Pułkownika”). Pełną listę podaje informator CKE.
Jak przygotować się do wypracowania
- Wybierz 3–4 lektury „na każdą okazję” – takie, których bohaterów i wydarzenia znasz dobrze. Dla każdej wypisz, do jakich wartości pasuje: przyjaźń, pomoc, wytrwałość, odwaga, mądrość.
- Napisz co najmniej jedno przemówienie i jedną rozprawkę. Szkielet argumentacji jest podobny, różni się forma: w przemówieniu zwracasz się do słuchaczy.
- Ćwicz opowiadanie z bohaterem lektury – na tematach z tabeli powyżej. To forma, która była na każdym egzaminie.
- Pisz na czas i licz wyrazy. Na cały arkusz jest 150 minut; na wypracowanie zostaw około godziny i 10 minut na sprawdzenie.
Plan powtórek z wszystkich przedmiotów znajdziesz we wpisie Egzamin ósmoklasisty 2027 – co powtórzyć?, a podobne zestawienie z matematyki – na stronie zadania z matematyki według tematów.
Tablice z polskiego do tej listy
Schematy rozprawki i opowiadania, mapę lektur z bohaterami i motywami, interpunkcję i części zdania zebraliśmy w Tablicach na biurko – Język polski klasa 8: 36 tablic A4 z przykładami i ramką „Uwaga na błąd”, plus wkładka o wypracowaniu i checklista na ostatnie 10 minut egzaminu.
- Tablice na biurko – Język polski klasa 8
- Zestaw 3 przedmiotów – polski, matematyka i angielski razem
Najczęstsze pytania
Jakie były tematy wypracowań na egzaminie ósmoklasisty?
W latach 2019–2026 zawsze były dwa tematy: wypowiedź argumentacyjna (rozprawka albo przemówienie) i opowiadanie. Tematy dotyczyły m.in. przyjaźni, mądrości, pomagania innym, wytrwałości i wpływu na własną przyszłość. Pełna lista jest w tabeli na tej stronie.
Czy na egzaminie ósmoklasisty 2027 będzie rozprawka?
Nie wiadomo. Informator CKE dopuszcza w temacie argumentacyjnym rozprawkę albo przemówienie. W 2025 i 2026 r. było przemówienie, wcześniej najczęściej rozprawka – dlatego warto przećwiczyć obie formy.
Ile wyrazów musi mieć wypracowanie?
Co najmniej 200 wyrazów. Krótsza praca dostaje 0 punktów. Za wypracowanie można zdobyć 20 z 45 punktów.
Które lektury pojawiały się najczęściej?
„Mały Książę” i „Kamienie na szaniec” – jako główny tekst, fragment do rozpoznania albo przykład w zadaniach. W części testowej były też m.in. „Pan Tadeusz”, „Quo vadis”, „Zemsta”, „Balladyna” i „Chłopcy z Placu Broni”.
Stan na październik 2026. Opracowanie własne Konkretnika na podstawie arkuszy i zasad oceniania CKE z egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego (termin główny, lata 2019–2026) oraz informatora CKE o egzaminie od roku szkolnego 2024/2025. Tematy podajemy w skrócie. Arkusze: arkusze egzaminu ósmoklasisty.
